ساختار سازمانی چیست؟

آدرس نوشته در سایت: سیستم سازی کسب و کار / بهبود عملکرد سازمانی / آموزش سیستم سازی کسب و کار 

در سیستم سازی کسب و کار پس از تعیین فعالیت های کاری در چهارچوب مدارک (فرآیندها، روش های اجرایی ، دستورالعمل های کاری) برای آنکه کارکنان به راحتی، بدون تداخل وظایف و به بهترین شکل فعالیت ها را انجام دهند نیاز است نقش ها، مسئولیت ها و اختیارات آنها تعیین شده باشد .

این کار در فرآیند سازماندهی و مدیریت سیستم ، زیر فرآیند طراحی سازمان و تشکیلات شرکت  انجام می شود .  

ساختار سازمانی چیست؟

ساختار سازمانی روشی است که یک سازمان برای نظم دادن به افراد و کارها در پیش می‌گیرد تا بتواند از این طریق وظایف را به بهترین شکل انجام دهد و به اهدافش برسد. اگر وسعت کار کم باشد بویژه در کسب و کارهای کوچک به‌طوری که افراد هر روز به‌صورت رو‌ در‌ رو یکدیگر را ببینند، در این صورت نیاز چندانی به ساختار سازمانی نیست، اما در سازمان‌های بزرگ‌تر لازم است برای سپردن کارهای مختلف به افراد تصمیم گیری شود.

در یک سازمان با هر اندازه از پیچیدگی، مسئولیت کارکنان به‌طور معمول با توجه به کاری که انجام می‌دهند و کسی که به او گزارش می‌دهند مشخص می‌شود. برای مدیران این مسئولیت‌ها با توجه به اینکه چه کسانی به آنها گزارش می‌دهند، تعیین می‌شوند.

با گذشت زمان این مسئولیت‌ها به جای اینکه به افراد نسبت داده شود به جایگاهی که افراد در آن قرار دارند نسبت داده می‌شود. رابطه‌ی میان جایگاه‌های مختلف در یک سازمان با استفاده از نمودارهای سازمانی نشان داده می‌شود.

ساختارهای سازمانی بنا بر شرایط کسب و کار (تولید محصول، ارائه خدمات، اجرای پروژه) متفاوتند. ساختار سازمان‌ها باید چگونه شکل بگیرد(عمودی، افقی یا مشارکتی) تا بیشترین کارایی و باروری را داشته باشد.  

به طور معمول در بیشتر شرکت ها دو ساختار سازمانی شکل می گیرد.

۱ – ساختار سازمانی رسمی یا سنتی شرکت

این ساختار سازمانی بوسیله نمودار سازمانی واحدهای شرکت (پست های سازمانی و شرح وظایف پست های سازمانی) مشخص می شود.

برای نمونه:

واحدهای سازمانی نظیر:

واحد بازاریابی و فروش، واحد مدیریت منابع انسانی، واحد برنامه ریزی و کنترل تولید، واحد طراحی و مهندسی …   

پست های سازمانی نظیر:

مدیر عامل، معاون مدیر عامل، معاون ، مدیر، کارشناس، … هر چه تعداد پست های سازمانی بیشتر باشد ساختار سازمانی عمودی تر و هر چه تعداد پست های سازمانی یا سلسله مراتب سازمانی کمتر باشد، ساختار سازمانی افقی می باشد.  

ساختاری که بیشتر برای انجام فعالیت های کاری و تخصصی تعریف شده در محدوده یک واحد سازمانی کاربرد دارد. برای مثال جوشکاری و مونتاژ قطعات مختلف خودرو در سالن تولید  

در این ساختار سازمانی کارکنان کاری را انجام می دهند که برای آنها تعریف شده است، مدیران سازمان خیلی انتظار خلاقیت و نوآوری از آنها ندارند .  

۲ – ساختار سازمانی غیر رسمی شرکت

این ساختار سازمانی با تعیین کمیته ها و  با عضویت افراد از واحدهای مختلف مشخص می شوند . 

برای نمونه :

کمیته جذب نیروی انسانی

کمیته برنامه ریزی استراتژیک

کمیته راهبری 

ساختاری که بیشتر برای انجام فعالیت های تصمیم گیری که مرتبط با فصل مشترک واحدهای مختلف می باشد، کاربرد دارد. مصاحبه استخدامی داوطلبان کار که توسط تیمی با عضویت مدیران واحدهای مختلف با عنوان کمیته جذب نیروی انسانی انجام می شود. 

در این ساختار سازمانی کارکنان می توانند مشارکت بیشتری در انجام فعالیت های شرکت و رشد و توسعه آن و بروز توانایی و استعدادهای خود داشته باشند .  

نوشته های مرتبط:

ساختار سازمانی رسمی شرکت

ساختار سازمانی غیر رسمی یا کمیته های شرکت

نقش ها، مسئولیت ها و اختیارات 

شش دلیل برای کارآمدی بهتر ساختار سازمانی غیر رسمی

 کارشناس سیستم سازی کسب و کار شوید.